Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła w budownictwie mieszkaniowym.

      Budujemy dom? i przed nami najtrudniejszy wybór - pomiędzy domem, jaki sobie wymarzyliśmy, a domem, jaki powinniśmy zbudować lub domem, na jaki nas stać. Wprowadzenie świadectw energetycznych budynków zdaje się sprawę przesądzać ? budujemy dom energooszczędny, który charakteryzuje się wysoką termoizolacyjnością i szczelnością. Szczelny dom ma swoje zalety, ale ma też podstawową wadę ? nie oddycha i zastosowanie tradycyjnej wentylacji grawitacyjnej niczego tu nie zmieni. Jedynym prawidłowym rozwiązaniem jest zastosowanie wentylacji mechanicznej.

      Powietrze zużywa się w wyniku oddziaływania różnych czynników związanych z funkcją i wyposażeniem pomieszczeń. Jest ono zawilgocone  przez oddychanie, gotowanie, suszenie, kąpiel w łazience. Nasyca się dwutlenkiem węgla przez oddychanie, spalanie gazu lub innych paliw. Zawiera szkodliwe i trujące substancje uwalniane z powierzchni tworzyw sztucznych, wykładzin, dywanów, farb i lakierów. Powietrze zużyte staje się szkodliwe a nawet niebezpieczne zarówno dla mieszkańców, jak i dla budynku. Wilgoć przyczynia się do rozwoju trudnych do usunięcia pleśni i grzybów, które mogą niszczyć elementy konstrukcyjne budynku i jego wyposażenie oraz wytwarzają substancje szkodliwe dla zdrowia.

     Wentylacja mechaniczna w sposób optymalny steruje nawiewem świeżego i wywiewem zużytego powietrza, ograniczając straty energii związane z niekontrolowaną wymianą powietrza. Zastosowanie odpowiednich filtrów pozwala na oczyszczanie powietrza, wchodzącego do domu z zanieczyszczeń mechanicznych i znacząco ograniczyć jego działanie alergiczne.
      Bardzo często uważa się, że skuteczną wymianę powietrza w pomieszczeniach może zapewnić klimatyzacja. To nieporozumienie. Systemy klimatyzacyjne nie wentylują pomieszczeń, jedynie zmieniają parametry fizyczne powietrza (temperaturę, wilgotność).
    No dobrze - odpowie sceptyk ? przecież zainstalowanie wentylacji mechanicznej sporo kosztuje, jej eksploatacja też nie należy do najtańszych, a wraz z zużytym powietrzem usuwamy ciepło, to gdzie tu oszczędność energii?! Otóż decyduje całościowy bilans energetyczny budynku i przewidywane koszty eksploatacji. Każda inwestycja czy dodatkowa  instalacja kosztuje, ale powinna zwracać się w rozsądnym czasie. Tak naprawdę decydują za nas coraz wyższe ceny energii. Według Europejskiej Agencji d/s Środowiska budynek najwięcej energii zużywa na ogrzewanie ? 69 %, a tylko15% na przygotowanie ciepłej wody, 11% na oświetlenie i napęd sprzętu elektrycznego i 5% na gotowanie. Wiemy już, iż straty ciepła w zimie powodowane są w dużym stopniu przez wentylację oraz przyjęliśmy do wiadomości, iż wentylacja mechaniczna w budynku energooszczędnym to konieczność, jak zatem rozwiązać ową sprzeczność?
    Ciepło możemy odzyskiwać. Ten proces zwany rekuperacją pozwala odzyskiwać ciepło z wywiewanego powietrza.  W rekuperatorach energia odzyskiwana jest poprzez ogrzewanie chłodnego powietrza czerpanego z zewnątrz ciepłem z powietrza usuwanego z pomieszczenia. Powietrze doprowadzane do domu nie jest więc zbyt wychłodzone, a tym samym potrzeba zdecydowanie mniej energii na podtrzymanie optymalnej temperatury.

    
     Staje przed nami kolejny trudny wybór ? wybór z bogatej oferty odpowiedniego rekuperatora. Dobry system rekuperacyjny powinno wyróżniać:

• jak największa sprawność odzysku ciepła, przy ilości powietrza nawiewanego do wywiewanego w stosunku 1 : 1;
• odporność na szronienie rekuperatora - brak efektu "zatykania się" wymiennika lodem przy ujemnych temperaturach i eliminacja nagrzewnic powietrza nawiewanego oraz opcji odszraniania ( spowalnianie wentylatora nawiewnego lub jego całkowite wyłączanie ) niekorzystnie wpływająca na sprawność odzysku ciepła całego układu;
• szczelność wymiennika, co nie dopuszcza do mieszania się powietrza zużytego z powietrzem czystym, wchodzącym do pomieszczeń;
• duża powierzchnia wymiany rekuperatora oraz długa droga przepływu obu strumieni powietrza; 
• przeciwprądowy przepływ powietrza przez wymiennik;
• sterowanie automatyczne, dostosowujące intensywność wymiany powietrza do rzeczywistych potrzeb, automatyczny tryb pracy.

    Każdy budowniczy domu powinien pamiętać, że większość  producentów rekuperatorów  podaje teoretyczną sprawność osiąganą w warunkach idealnych ( nierealną do uzyskania w praktycznym działaniu ), tj.  przy dużej wilgotności powietrza, minimalnym przepływie powietrza przez wymiennik oraz przy zwiększonej ilości ciepłego powietrza nawiewanego do wywiewanego; oczywiście nikt nie wspomina o wspomaganiu nagrzewnicami. Dlatego w materiałach reklamowych nawet producentów rekuperatorów krzyżowych można przeczytać o stopniu odzysku ciepła rzędu 95%! O ile dokładnie porównamy powyższe wymagania i parametry oraz przeliczymy ewentualne koszty eksploatacji, to będziemy w stanie sami wybrać rekuperator optymalny dla naszego domu. Pamiętajmy, że w domu przebywamy co najmniej przez połowę naszego życia i w zależności od tego, jak go zbudujemy, będzie zdrowie nam dawał lub je odbierał.

Dokonajmy przeglądu rekuperatorów dostępnych na rynku krajowym: